Serwosilniki są silnikami przeznaczonymi do pracy w układzie zamkniętej regulacji położenia, prędkości lub momentu. Informacja zwrotna z enkodera albo innego czujnika trafia do serwonapędu, który koryguje zasilanie osi zgodnie z poleceniem sterownika. Dzięki temu napęd może realizować dynamiczne profile ruchu i dokładnie zatrzymywać mechanizm w zaprogramowanym miejscu.
Serwosilnik jest częścią systemu, a nie samodzielnym zamiennikiem zwykłego silnika. Musi współpracować z właściwym serwonapędem, przewodami, sprzężeniem zwrotnym i mechaniką osi. O wyborze decydują moment ciągły i szczytowy, prędkość, moc, napięcie, prąd, bezwładność wirnika, typ montażu, średnica wału, hamulec oraz zgodność komunikacyjna i systemowa.
Zastosowania serwosilników
Napęd serwo stosuje się tam, gdzie ruch ma być kontrolowany w czasie, a samo obracanie wału z przybliżoną prędkością jest niewystarczające. Typowe zastosowania obejmują:
- osie pozycjonujące maszyn montażowych, obrabiarek i urządzeń testowych;
- roboty, manipulatory i mechanizmy pick and place wymagające synchronizacji ruchu;
- maszyny pakujące, etykietujące i drukujące pracujące w powtarzalnych cyklach;
- podajniki, stoły obrotowe, nawijarki i układy kontroli naprężenia materiału;
- automatyczne systemy cięcia, dozowania i obróbki o zmiennym profilu prędkości;
- modernizację osi, w których potrzebna jest diagnostyka, kontrola pozycji i szybka reakcja.
Jeżeli ruch ma odbywać się skokowo bez pełnego sprzężenia zwrotnego, alternatywą mogą być silniki krokowe. W osi wymagającej zmiany przełożenia należy uwzględnić również skrzynie biegów i przeliczyć moment oraz bezwładność po obu stronach przekładni.
Rodzaje i warianty serwosilników
Warianty różnią się napięciem systemu, zakresem mocy, konstrukcją mechaniczną i sposobem sprzężenia zwrotnego. W katalogu można spotkać:
- kompaktowe serwosilniki niskonapięciowe do niewielkich osi i urządzeń precyzyjnych;
- przemysłowe silniki AC do dynamicznych maszyn współpracujące z dedykowanymi napędami;
- modele o małej lub większej bezwładności wirnika, dobierane do charakterystyki obciążenia;
- wykonania z hamulcem postojowym lub bez hamulca, zależnie od funkcji osi;
- warianty z różnymi wałami, kołnierzami, złączami i systemami informacji zwrotnej.
Zbliżona moc i prędkość nie oznaczają zgodności. Serwonapęd musi obsługiwać dany typ silnika, enkodera, napięcie oraz parametry prądowe, a konfiguracja powinna pochodzić z właściwej rodziny urządzeń. Przy zamianie modelu trzeba ponownie sprawdzić mechanikę, przewody, pinout, strojenie regulatora i funkcje bezpieczeństwa.
Jak dobrać serwosilnik?
Dobór powinien wynikać z modelu mechaniki i pełnego profilu ruchu, a nie tylko z maksymalnej mocy. Należy sprawdzić:
- masę, tarcie, przełożenie i bezwładność wszystkich elementów poruszanej osi;
- profil położenia, prędkości i przyspieszenia wraz z czasem trwania całego cyklu;
- moment ciągły, moment szczytowy oraz krzywą momentu w funkcji prędkości;
- wymaganą prędkość wyjściową, moc znamionową i zdolność odprowadzania ciepła;
- napięcie zasilania, prąd znamionowy i zgodność elektryczną z serwonapędem;
- stosunek bezwładności obciążenia do wirnika i sztywność sprzęgła lub przekładni;
- typ enkodera, rozdzielczość, złącza, przewody i protokół obsługiwany przez napęd;
- kołnierz, średnicę i długość wału, orientację montażu oraz dostępne miejsce;
- potrzebę hamulca, warunki środowiskowe, wymagane zatwierdzenia i funkcje bezpieczeństwa.
Najczęstszy błąd polega na przewymiarowaniu na podstawie pojedynczej wartości momentu albo na doborze zamiennika tylko według mocy. Zbyt duża bezwładność może utrudnić strojenie, a niewłaściwy napęd nie rozpozna sprzężenia zwrotnego. Obliczenia trzeba zweryfikować dla całego cyklu, a kombinację silnika, napędu, przewodów i przekładni potwierdzić w dokumentacji producenta.
Serwosilniki w ofercie RS
RS oferuje serwosilniki do automatyki, robotyki, pakowania i budowy maszyn. Katalog można filtrować według marki, maksymalnego momentu, typu produktu, napięcia, prędkości, mocy znamionowej, momentu statycznego, montażu, średnicy i długości wału, wymiarów, prądu, serii, bezwładności wirnika oraz zatwierdzeń. Dostępne są rozwiązania między innymi Siemens, Schneider Electric, Festo i Allen Bradley.
Do integracji osi można dobrać sterowniki silników oraz akcesoria do silników. Porównaj profil ruchu, moment, prędkość, bezwładność, mechanikę i zgodność systemową, a następnie wybierz kompletny zestaw serwo przewidziany przez producenta.