Paski zębate to elastyczne elementy napędowe przeznaczone do współpracy z kołami o odpowiednio ukształtowanych zębach. Zazębienie paska z kołem umożliwia synchroniczne przenoszenie ruchu i zachowanie stałej zależności położenia wału napędzającego oraz napędzanego. Rozwiązanie stosuje się tam, gdzie poślizg typowy dla napędów ciernych byłby niepożądany.
Pasek składa się z korpusu z uformowanymi zębami i warstwy nośnej ograniczającej rozciąganie. Korpus może być gumowy, chloroprenowy lub poliuretanowy, a kord wzmacniający – między innymi stalowy albo aramidowy. O doborze decydują profil i podziałka zębów, długość, szerokość, liczba zębów, materiał oraz warunki pracy.
Zastosowania pasków zębatych
Napędy z paskiem zębatym wybiera się zarówno do przenoszenia mocy, jak i do kontrolowanego pozycjonowania. Ich konstrukcja pozwala połączyć wały oddalone od siebie, a prawidłowo dobrany zestaw paska i kół może pracować bez smarowania typowego dla przekładni łańcuchowych lub zębatych.
Typowe zastosowania obejmują:
- przenośniki, podajniki i mechanizmy indeksujące w liniach produkcyjnych;
- maszyny pakujące, etykietujące i sortujące;
- osie pozycjonujące, roboty oraz elementy automatyki;
- drukarki, plotery i inne urządzenia wymagające powtarzalnego przesuwu;
- obrabiarki, urządzenia montażowe i kompaktowe napędy maszyn;
- napędy pomocnicze wentylatorów, pomp, sprężarek i siłowników;
- wymianę zużytych pasków w ramach utrzymania ruchu i serwisu urządzeń.
Rodzaje pasków zębatych
Podstawowy podział obejmuje paski jednostronnie zębate oraz paski dwustronne. W pierwszym wariancie zęby znajdują się po jednej stronie i współpracują z kołami w typowym układzie napędowym. Pasek dwustronny może przekazywać ruch także po stronie grzbietowej, dlatego wykorzystuje się go w układach z kilkoma kołami lub tam, gdzie wymagane są przeciwne kierunki obrotu.
Paski różnią się również geometrią zębów i podziałką, czyli odległością między odpowiadającymi sobie punktami kolejnych zębów. W katalogu występują rodziny metryczne i calowe oraz różne profile, na przykład oznaczenia T, L, 3M, 5M, 8M czy 14M. Oznaczenie nie jest wyłącznie informacją o rozmiarze: określa sposób zazębienia, dlatego pasek musi być zgodny z profilem i podziałką koła pasowego.
Kolejną różnicą jest materiał. Dostępne są między innymi wykonania gumowe, chloroprenowe i poliuretanowe oraz kord stalowy lub aramidowy. Dobór powinien wynikać z obciążenia, temperatury, prędkości, wymaganej elastyczności i środowiska pracy.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze?
Paska zębatego nie należy dobierać wyłącznie na podstawie długości. Dwa modele o podobnych wymiarach zewnętrznych mogą mieć inną podziałkę, profil albo szerokość i nie będą zamienne. Przy wymianie najbezpieczniej porównać pełne oznaczenie starego elementu z dokumentacją maszyny oraz kartą katalogową producenta.
Przed wyborem sprawdź:
- profil i podziałkę zębów – muszą odpowiadać geometrii współpracującego koła; różne systemy uzębienia nie powinny być ze sobą łączone;
- długość i liczbę zębów – wyznaczają geometrię pętli oraz możliwość uzyskania właściwego napięcia przy danym rozstawie osi;
- szerokość paska – wpływa na zdolność przenoszenia obciążenia i musi mieścić się w dopuszczalnej szerokości koła;
- moment, moc i prędkość – wymagają obliczeń dla całego napędu, z uwzględnieniem przełożenia, cyklu pracy, rozruchów i obciążeń szczytowych;
- liczbę zębów współpracujących i średnicę kół – zbyt małe koło zwiększa zginanie paska, a niewystarczające zazębienie może ograniczyć dopuszczalne obciążenie;
- materiał korpusu i kordu – dobieraj do wymaganej sztywności, trwałości zmęczeniowej oraz środowiska pracy;
- zakres temperatury i odporność środowiskową – zweryfikuj w dokumentacji wpływ oleju, wilgoci, pyłu, środków chemicznych i promieniowania UV;
- napięcie wstępne i ustawienie kół – zbyt małe napięcie zwiększa ryzyko przeskoku zębów, a zbyt duże obciąża pasek, wały i łożyska;
- serię, normy i zatwierdzenia – mają znaczenie przy wymianie części OEM oraz w aplikacjach objętych wymaganiami branżowymi.
Przy projektowaniu korzystaj z metod obliczeniowych producenta. Po montażu sprawdź współosiowość kół i napięcie zgodnie z instrukcją, a podczas przeglądów oceniaj stan zębów, krawędzi i grzbietu paska.
Paski zębate w ofercie RS
W RS dostępne są paski zębate i dwustronne paski rozrządu do profesjonalnych układów przeniesienia napędu. Asortyment obejmuje różne profile, podziałki, długości, szerokości, liczby zębów, materiały oraz zakresy temperatury pracy. Filtry kategorii pomagają porównać między innymi typ produktu, przekrój paska, podziałkę, materiał korpusu i kordu, serię oraz wymagane normy. Dostępne są produkty marek RS PRO, OPTIBELT, Contitech, SKF i Gates.
Kompletując układ, dobierz zgodne koła pasowe. Jeżeli aplikacja nie wymaga synchronizacji i dopuszcza poślizg, rozważ także paski klinowe zwykłe i wąskie. Pełną grupę elementów oraz przyrządów serwisowych znajdziesz w kategorii paski i koła pasowe. Porównaj parametry, sprawdź dokumentację techniczną i wybierz pasek zębaty dopasowany do konstrukcji lub części wymienianej.